Język hawajski

‘Ōlelo Hawai‘i
Obszar Hawaje
Liczba mówiących ok. 2000
Ranking poza rankingiem
Klasyfikacja genetyczna Języki austronezyjskie
 Języki oceaniczne
  Języki polinezyjskie
   Język hawajski
Pismo alfabet hawajski
Status oficjalny
Język urzędowy Hawaje
Kody języka
ISO 639-1 –
ISO 639-2 haw
ISO 639-3 haw
SIL HWI
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Wikipedia
Hawajska wersja językowa Wikipedii


W Wikisłowniku: Słownik języka hawajskiego

Język hawajski (hawajski: ‘Ōlelo Hawai'i) jest językiem Hawajczyków, rdzennych mieszkańców Hawajów.

Należy do rodziny języków austronezyjskich. Jest spokrewniony z językami: samoańskim, maoryskim, fidżi i innymi używanymi w obrębie Polinezji. Wykazuje słabe pokrewieństwo z językami Azji Południowo-Wschodniej oraz z językami z obszaru Oceanu Indyjskiego.

Język hawajski jest językiem wymierającym. Od 1900 roku liczba użytkowników hawajskiego, dla których jest on językiem rodzimym spadła z 37000 do 1000, z czego połowa użytkowników jest już w wieku co najmniej 70 lat.

Na większości hawajskich wysp został zastąpiony językiem angielskim i nie jest szeroko używany jako język codziennego użytku. Wyjątkiem jest, ze względu na jej izolację (zamierzoną) od wpływów cywilizacyjnych, wyspa Ni'ihau.

Język hawajski charakteryzuje się bardzo małą liczbą fonemów – podobnie jak jego polinezyjscy krewni. Posiada tylko 8 spółgłosek i 5 samogłosek. Szczególnie interesujący jest brak fonemu /t/ – zaledwie kilka języków wykazuje taki brak. Zbiór fonemów hawajskiego tworzą spółgłoski: /p/, /k/, /?/ (zwarcie krtaniowe, po hawajsku ‘okina, zapisywany jako pojedynczy otwierający apostrof ‘), /m/, /n/, /w/, /v/, /l/, /b/ oraz samogłoski: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/. Fonemy /v/ i /w/ zapisywane są za pomocą tej samej litery 'w' (alfabet hawajski). Wymawiana jest ona jako /w/ jedynie na początku słowa.

Po każdej spółgłosce zawsze występuje samogłoska tworząc razem dwuliterową sylabę. Samogłoski w akcentowanych sylabach wymawiane są dłużej, a w piśmie oznaczane makronem. Samogłoski mogą występować parami lub nawet w trójkach (np. luau – tradycyjna uroczystość hawajska).

Kategorie gramatyczne są wyrażane przede wszystkim przedrostkami i słowami posiłkowymi. Czasownik odróżnia tylko czas przeszły i nieprzeszły. Hawajski jest też jednym z języków, które w 1 osobie l. mn. i liczby podwójnej rozróżniają zaimki osobowe według tego, czy "my" obejmuję rozmówcę, czy też nie, tj. kaakou – 'my wraz z tobą', maakou – 'my, ale bez ciebie'.

Z Hawajami i językiem hawajskim kojarzy się, nie bez podstaw, słowo aloha, najpopularniejsze powitanie wśród mieszkańców wysp (używane jest także jako pożegnanie). Dalsze jego znaczenia to romantyczna miłość, afekt lub po prostu najlepsze życzenia.

Drugim co do użyteczności w codziennych kontaktach słowem jest mahalo czyli dziękuję.

Słowo Hawaje w języku hawajskim (w zapisie Hawai‘i) wymawiane jest /havaiʔi/, jednakże Amerykanie, przenosząc zwyczaj z angielskiego, wymawiają /hawaiʔi/ (w języku angielskim Hawaii czyta się /ha:'waii/).

Uwaga: wiki w języku hawajskim znaczy szybko, w pośpiechu, a więc wiki wiki będzie oznaczać bardzo szybko, tak jak np. w nazwie firmy 'Wiki Wiki Messenger Service' (bardzo szybkie usługi kurierskie)

Zobacz też

Linki zewnętrzne

p • d • e
Języki austronezyjskie

balijski • banjumasański • cebuański • fidżyjski • hawajski • iloko • indonezyjski • jawajski • kawi • kiribati • malajski • malgaski • maoryski • markiski • marszalski • motu • nauruański • niue • palau • pampango • rapanui • rotumański • samoański • sundajski • tagalog • tahitański • tetum • tokelau • tonga • tubu • tuvalu

 
Firany

www.finezja-studio.…		Gry komputerowe
Gry komputerowe, piłkarskie, sport…
www.euro-mistrzostw…		poradniki do gier

www.gry.mocny.com		Kurtyny
Kurtyny
www.olefini.pl		Darmowe gry
darmowe gry, gry
www.gry.emity.pl